Column COLLEGE VAN BESTUUR
Mei 2019
#Doeslief
Steeds meer jongens onder de 25 jaar worden online afgeperst met seksueel getinte foto’s of video’s, zo meldden de media 9 mei j.l. Het aantal meldingen in 2018 bleek verdubbeld ten opzichte van 2017. Dit bericht staat niet op zichzelf. De impact die sociale media op jongeren heeft, is groot. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat ruim 400.000 Nederlandse jongeren te maken hebben met online pesten. Dat is negen procent van alle vijftien- tot achttienjarigen. Uit diezelfde analyse blijkt dat het bij meisjes bijna twee vaker voorkomt dan bij jongens.

Verslaafd
Eerder onderzoek van EenVandaag toonde aan dat zestig procent van de jongeren dagelijks minimaal drie uur besteedt aan de mobiele telefoon. Bij vijftien procent van de jongeren is dit zelfs meer dan zes uur op een dag. Bijna dertig procent van de jongeren tussen 18 en 25 jaar noemt zichzelf verslaafd aan de telefoon en ruim één op de drie geeft aan dat de studieresultaten lijden onder het gebruik van Instagram, WhatsApp, Snapchat en YouTube.

Het gebruik van de mobiele telefoon maakte de laatste jaren een ongekende groei door onder jongeren. Vrijwel alle scholieren in het voortgezet onderwijs en steeds meer leerlingen in de hoogste groepen van het primair onderwijs hebben een smartphone. Deze sterke groei laat zich verklaren door de toegenomen mogelijkheden van smartphones. Het enorme aanbod aan apps voegt steeds meer gebruiksopties toe. De mogelijkheden die leerlingen hebben om foto’s, filmpjes, muziek, games en informatie met elkaar te delen, lijken welhaast onbegrensd. Ook in het onderwijs wordt de mobiele telefoon steeds meer gebruikt, bijvoorbeeld met Magister App, Kahoot! en Scratch.

Persoonlijk contact
Deze mooie ontwikkelingen hebben echter ook een schaduwzijde. Echt persoonlijk contact maakt steeds vaker plaats voor turen naar schermpjes, ook in gezelschap en tijdens het eten. Leerlingen blijven tot laat in de avond actief op hun mobieltje, waardoor ze moeilijker in slaap komen en vermoeid aan de volgende lesdag beginnen. Uit eerder aangehaalde onderzoeken blijkt bovendien dat verslaving, online pesten en afpersing groeiende problemen vormen voor jongeren.

Jongeren moeten leren om op evenwichtige wijze gebruik te maken van moderne, mobiele communicatiemiddelen. Het gaat daarbij zowel om het gebruik van de fantastische mogelijkheden die de smartphone en andere digitale hulpmiddelen leerlingen bieden, als om het leren omgaan met de risico's. Het gaat om technische vaardigheden, nettiquette en om weerbaarheid tegen nepnieuws, online pesten en illegale activiteiten. Het onderwijs heeft daarin een belangrijke verantwoordelijkheid. Deze nieuwe vaardigheden zijn immers belangrijk voor leerlingen om goed te kunnen functioneren in onze informatiesamenleving.

Omarmen
De opmars van de mobiele telefoon en de explosief stijgende gebruiksmogelijkheden zijn vooral een kans voor jongeren. We moeten dat omarmen, juist in het onderwijs. Tegelijkertijd moeten we leerlingen met mediawijsheid en digitale geletterdheid ook wijzen op de risico’s. We moeten ze leren op verantwoorde wijze om te gaan met de mogelijkheden van smartphones en andere moderne media. Ook in de digitale wereld blijft het oude uitgangspunt ‘Wat u niet wil dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet’ een waardevolle toetssteen voor het eigen gedrag. Of in de taal van vandaag: #doeslief!


Meer weten?
Jongeren die met online seksuele beelden geconfronteerd worden kunnen voor advies terecht bij de stichting Helpwanted.



Ewald van Vliet is per 1 januari 2014 voorzitter van het College van Bestuur van Lucas Onderwijs. Hiervoor was hij burgemeester van de gemeente Lansingerland. Ewald van Vliet werkte eerder al tien jaar voor Lucas Onderwijs.
EERDERE COLUMNS