Een betere overgang van po naar vo

Maart 2018
Hoe kun je als basisschool ouders beter adviseren over de middelbare schoolkeuze van hun kind? En hoe kun je de overgang en overdracht van leerlingen naar de middelbare school verbeteren? Een leerkracht van groep 8 en een teamleider vo gaan daarover in gesprek.
Bart Akerboom is nu tien jaar basisschoolleerkracht en staat sinds twee jaar voor groep 8 van De Triangel. "Dat is nog relatief kort. Ik ben dan ook nog weleens zoekende welke middelbare het beste past bij mijn leerlingen en hoe ik ze uiteindelijk zo goed mogelijk kan voorbereiden op de overgang naar de middelbare school", zegt hij tegen Edward Boerkamp, teamleider Onderbouw en ISK van het Diamant College. Deze oud-gymdocent is na een periode van tien jaar in het bedrijfsleven inmiddels weer vijftien jaar werkzaam in het onderwijs.

Realistisch beeld
"Wij vinden het belangrijk dat we vooraf een realistisch beeld krijgen van een nieuwe leerling. Zo kunnen we het beste bepalen welk niveau bij hem of haar past en of er eventueel extra ondersteuning nodig is. Een met zorg gemaakt onderwijskundig rapport (OKR) is daarbij heel handig", zegt Edward Boerkamp. "Bovendien bellen we met de basisschool om de leerling te bespreken." Zo'n warme overdracht vinden beiden een belangrijke meerwaarde.
"We nodigen ook elke scholier die zich bij ons aanmeldt met zijn ouders uit voor een kennismakingsgesprek", vervolgt Boerkamp. "We willen het gezin en het kind leren kennen. In zo'n gesprek kijken we niet alleen naar het onderwijsniveau, maar ook of wij als school passen bij de persoon. Kunnen wij bieden wat hij of zij nodig heeft? Of is de leerling op een andere school beter op z'n plek?"

31 onderwijskundig rapporten
"Ik vind het ook belangrijk om een zo compleet mogelijk en eerlijk beeld van mijn leerlingen te schetsen. Al gaat in zo'n OKR veel tijd zitten, zeker als je er 31 moet maken. Tegelijkertijd heb ik soms het gevoel dat ik het voor niks zit te doen. In sommige gesprekken met mentoren of leerkrachten van middelbare scholen, merk ik dat zij zich helemaal niet in de leerling hebben verdiept. Dat is frustrerend. Dat wil ik ook wel meegeven aan hen, neem het OKR serieus."
Boerkamp doet dat zeker. Tegelijkertijd komt hij regelmatig leerkrachten van groep 8 tegen die dat zelf niet doen: "Je merkt echt verschil in betrokkenheid. Sommigen zetten in het OKR niet meer dan drie zinnen over een leerling. Dat verdient zo'n leerling toch niet?"



Maar hoe krijg je nu een duidelijk beeld van de middelbare scholen om je leerlingen en ouders te adviseren? Akerboom vindt dat lastig zelf te beantwoorden: "Tot nu toe ben ik naar een paar open dagen gegaan. Met het Diamant College heb ik vaker contact omdat daar meer kinderen van onze school naartoe gaan. Vorig jaar waaierde mijn groep echter uit over de Haagse regio. Wat ik voorafgaand aan de open dagen in elk geval doe, is een adviesgesprek met elk kind en de ouders. We nemen dan de Haagse Scholenwijzer door en ik bespreek wat mogelijk wel of niet past bij de leerling. Verder krijg ik soms brieven van middelbare scholen om met de klas proeflessen te gaan volgen. Dat is helaas niet te doen als je leerlingen uiteindelijk naar allerlei verschillende scholen gaan."

Scholenmarkt
Akerboom komt samen met Boerkamp toch tot een aantal ideeën om een beter beeld van de middelbare scholen te krijgen en daarmee ouders en leerlingen beter te kunnen adviseren. Boerkamp: "Neem als po-school zelf contact op met vo-scholen als je bijvoorbeeld vragen hebt over een van je leerlingen. Op die manier kun je gerichter advies geven. Kijk naar wat voor type je leerlingen zijn. Kunnen ze bijvoorbeeld niet goed omgaan met verandering, dan past een kleinere school misschien beter. Heeft een kind een dubbel schooladvies gekregen, kijk dan naar scholen waar ze kunnen doorgroeien of kunnen overstappen naar een lager niveau."
Bart Akerboom oppert nog het idee dat basisschoolleerkrachten elk een aantal open dagen of gewone schooldagen van middelbare scholen bezoeken. Ze kunnen dan met vo-collega's in gesprek gaan en vervolgens de ervaring delen. Een ander idee is een uitwisselingsmarkt waar alle Haagse middelbare scholen zijn vertegenwoordigd, zodat medewerkers van basisscholen in een keer een complete eerste kennismaking kunnen hebben met het Haags voortgezet onderwijs.

Vo simuleren
De overgang van de basisschool naar het voorgezet onderwijs is voor veel scholieren een spannende en soms lastige periode. Akerboom en Boerkamp brainstormen hoe dat vergemakkelijkt kan worden. Teamleider Edward Boerkamp: "Waar wij in het begin van de brugklas vaak tegenaan lopen, is dat leerlingen spullen van school krijgen, zoals boeken en ander lesmateriaal, en dat zij daar niet zuinig mee omgaan. Schoolboeken worden niet gekaft, boeken blijven thuis liggen, schooltassen worden vervangen door heup- of schoudertasjes, enzovoorts. Het is niet eenvoudig om aan zo'n nieuw systeem te wennen, dat zou je in groep 8 al kunnen oefenen." Bart is enthousiast over dat idee: "We kunnen de laatste weken voor de zomer simuleren dat we een brugklas zijn door dagelijks schoolspullen van huis naar school mee te nemen en andersom. We kunnen leerlingen een eigen plek laten kiezen in de klas, nieuwe lestijden en pauzes hanteren, ander soort lessen geven zoals Frans, of economie en oefenen met het wisselen van lokalen."

Het gesprek tussen de twee heeft allerlei ideeën opgeleverd. Het belangrijkst is voor beide uiteindelijk zoveel mogelijk persoonlijk contact tussen het po en het vo en een warme overdracht om een leerling te helpen bij de best passende schoolkeuze.


Tekst Sietske Arkenau 
Fotografie Lou Wolfs