'Kunsteducatie verbreedt de blik op de wereld'

Oktober 2017
“Kunst laat je de wereld zien door de ogen van een ander”, zegt Joep Overtoom, educatiemedewerker van Gemeentemuseum Den Haag. “Via onze museumlessen stimuleren we scholieren nieuwsgierig te zijn. Het belangrijkst is dat zij met plezier kunst ontdekken.”  
En dat doen jaarlijks duizenden jongens en meisjes - na en onder schooltijd - in het Gemeentemuseum en het naastgelegen Fotomuseum. “Vanuit de Haagse scholen is de interesse voor ons educatieprogramma dit schooljaar overweldigend. Alle museumlessen zijn al volgeboekt”, zegt Joep Overtoom enthousiast. “30.000 leerlingen uit alle groepen van het basisonderwijs gaan onze lessen volgen.” Lessen die de kunstenaar en oud-groepsleerkracht van De Vijverhof en De Trampoline zelf ontwikkelt. “Toen ruim twee jaar geleden de functie van educatiemedewerker voorbijkwam, moest ik wel solliciteren. Ik gaf met veel plezier les, maar in deze baan kan ik – meer dan als leerkracht – bijdragen aan cultuuronderwijs op scholen. En het mooie is: ik weet wat er op scholen speelt.”
 
Nieuwsgierigheid prikkelen
Het Gemeentemuseum biedt museumlessen voor alle groepen van de basisschool. “Dat is belangrijk”, vindt Overtoom, “want veel kinderen krijgen het niet van huis uit mee om naar het museum te gaan. Terwijl het zo goed is voor je ontwikkeling. Kunst laat je de wereld zien door de ogen van een ander. Door hun nieuwsgierigheid te prikkelen, leren zij de ander en zichzelf te ontdekken. Tijdens onze lessen leren ze dat diversiteit een vanzelfsprekendheid is: iedereen heeft eigen ideeën en die kunnen naast elkaar bestaan. Die van kunstenaars en die van henzelf. Kunsteducatie verbreedt hun blik op de wereld, het is hiermee ook nog eens een mooie vorm van burgerschapseducatie.”



Het aanbod van museumlessen is heel gevarieerd en speelt in op kunst uit de hele collectie en die van het Fotomuseum, zoals werken van Mondriaan, Chinese keramiek, een 17e eeuws poppenhuis. Er is ook een speelse tour langs de topstukken. Daarnaast is er aandacht voor thema’s als kleur, fantasie, dromen en poëzie. Maar hoe verschillend de lessen ook zijn, ze hebben een ding gemeen en dat is doen. “We gebruiken een actieve lesvorm om kinderen kunst te laten ervaren. Ze leren kijken, onderzoeken, samenwerken en gaan zelf beeldend aan het werk. Tijdens bijvoorbeeld een les voor de bovenbouw leren kinderen de aspecten van Mondriaans werk ontdekken: kleur, compositie en evenwicht. Wat is evenwicht eigenlijk? Hoe bereik je dat? Om dat te ontdekken, maken ze met elkaar composities op borden met gekleurde magneten.”
 

 
Voor de groepen 1-2 en 3 is er een les ontwikkeld waarin jonge leerlingen op een avontuurlijke manier leren over aardewerk, Delfts blauw en andere culturen. Joep Overtoom: “Het Gemeentemuseum werkt al enkele jaren met Uitgeverij Leopold en toonaangevende illustratoren en kinderboekenschrijvers aan een reeks kinderkunstboeken. We hebben met een illustrator een boek ontwikkeld bij onze collectie Delfts blauw. In het verhaal belandt een Chinese muis op een schip naar Nederland. Hier komt hij bij een muizenfamilie in een Delfts atelier terecht, waar een tulpenvaas voor de prinses wordt gemaakt. Leerlingen lezen het boek op school voorafgaand aan de museumles. Zo worden de kinderen al enthousiast en nieuwsgierig gemaakt. Uiteindelijk gaan ze bij ons op ontdekkingstocht, ontwerpen ze samen een vaas en zien de vaas voor de prinses uiteindelijk ook in het echt. Verhalen zijn een mooie manier om onze collectie ook voor jonge kinderen toegankelijk te maken.”
 
21e eeuwse vaardigheden
Kunstonderwijs is opgenomen in de kerndoelen van het primair onderwijs. Het draagt ook nog eens bij aan de ontwikkeling van 21e eeuwse vaardigheden van kinderen. Joep Overtoom: “Docenten doen er echter nog te weinig mee. Ze denken bijvoorbeeld dat zij niets over kunst weten of denken ten onrechte dat het ingewikkeld is of te veel geregel." Om die drempel voor scholen te verlagen, kost een museumles inclusief busvervoer voor Haagse scholen 1 euro per kind. Daarnaast zijn er gratis voorbereidende lessen ontwikkeld die groepsleerkrachten in de klas kunnen geven, biedt het museum docenten een gratis museumpas aan en is er een docententraining waarin kunst en creativiteit in het hedendaagse onderwijs centraal staat. "We willen gewoon zo veel mogelijk kinderen de kans geven in aanraking te komen met kunst. We willen dat ze er plezier aan beleven en mooie herinneringen creëren. Dat is misschien wel het allerbelangrijkste.”
 
Kijk voor meer informatie over de museumlessen voor basisonderwijs en het aanbod voor het voortgezet onderwijs op: www.gemeentemuseum.nl/nl/bezoek/scholen 



Tekst Sietske Arkenau
Fotografie archief Gemeentemuseum