DE KERN
Juli 2017
Elke de Jong
Genade 
 
Het woord genade heeft een duidelijke betekenis: het heeft te maken met vergeving. In de godsdienstige tradities, waarin dit woord ontstaan is, wordt genade gezien als een situatie waarin God je je verdiende straf niet geeft. Voorbeeld: de zondaar smeekt God om genade.
 
Waarom staat het woord genade als kernwaarde in De grondslag verdiept? Het document beschrijft: 'Elke school is een lerende gemeenschap'. En: 'Leren gebeurt met vallen en opstaan.’
Inderdaad belangrijk. Dagelijks in de klas merk je hoe gevoelig kinderen zijn als je begripvol bent ook al hebben ze een foutje gemaakt. Als die veilige sfeer in een klas aanwezig is en de kinderen naar elkaar begripvol kunnen zijn, niet halsstarrig kwaad blijven, dan maken we het waar om genadig te zijn. Dit zal niet altijd lukken, het is een streefdoel. Er zijn acht leerjaren. Er kan een vertrouwdheid ontstaan met genade, deze mooie, oude waarde die de Lucas terecht tot kernwaarde heeft verheven.
 
Binnen de christelijke traditie wordt er nog een tweede, overkoepelende betekenis aan het woord genade gegeven. We leven van ‘Gods genade’. Het leven is 'een gave om niet'. Hoe vertaal je deze gelovige dimensie naar het werken in de klas? Je wilt dat (alle) kinderen die mooie kant van het leven, het leven ‘om niet’, de grote, maar ook de kleine momenten kunnen zien. De verwondering erover, de dankbaarheid ook.
 
Wij, als leerkracht, kunnen een voorbeeld zijn. Zijn wij bij het geven van een les soms zelf wel eens verwonderd? Over het mooie van de lesstof? De reacties van de kinderen? Hebben wij oog voor bijzondere momenten op de dag? Kan een leerkracht op zo’n moment een opmerking maken en met elkaar stil staan hierbij? Bijvoorbeeld om je dankbaarheid uit te drukken naar God toe of naar het leven dat je 'om niet' ontvangen hebt. 
 
Als genade vergeving insluit, hoop je dat gelovige kinderen dit ook ervaren. Echter, in de praktijk gaat het soms anders. Daar zeggen kinderen wel eens dat ze bang zijn voor God. Goed om erachter te komen. Hoe beleeft een kind deze genadevolle, barmhartige God? Voelt het kind zich werkelijk geaccepteerd of voelt een kind zich tekort schieten naar God? Is er schuldgevoel?
 
Bij het ervaren van het woord genade met al zijn aspecten, zijn er in de verschillende godsdienstige tradities de eeuwenoude, beproefde, ijzersterke verhalen over genade en barmhartigheid. Voor humanistische kinderen blijken deze graag gehoorde verhalen een verrassende bron van verbeelding te zijn. Het woord genade krijgt een nieuwe dimensie, een mooie verkenning. Godsdienstige kinderen worden erkend in hun eigen traditie, afgewisseld met de verhalen uit de andere tradities. Het kernbegrip genade wordt veelkleurig ingevuld. Het is dan niet alleen een streefwaarde, om te werken aan het leren omgaan met fouten en foutjes, maar ook een soort kennismaking en blijde herkenning: hoe God op een genadevolle manier beleefd kan worden.
 
 
 


Elke de Jong werkt als leerkracht op basisschool de Triangel. Ze is tevens theoloog en gespecialiseerd in interreligieus onderwijs. Deze column is een serie over kernwaarden binnen Lucas Onderwijs. Wie schrijft de volgende? Reageren kan hier
EERDERE COLUMNS