Feynmanklas: uitdaging voor achtstegroepers

Maart 2016
Robotjes maken, filosoferen en etsen. Zomaar een greep uit de bijzondere lessen voor leerlingen van groep 8 op Christelijk College de Populier. 
Onder de noemer Feynmanklas worden ruim veertig kinderen wekelijks intellectueel en creatief uitgedaagd. "Bij Filosofie hadden we het over of dieren gevoelens hebben", vertelt Joppe (12) terwijl hij met Dani (12) een elektrisch autootje programmeert. "Over dierengevoelens had ik nog wel veel meer willen weten", zegt Joppe, leerling van de RK Basisschool de Parkiet. "Ik vond het wel leuk, maar het meest hebben we over filosofen en hun gedachten gepraat. Nu heb ik Programmeren van Marten."



Het bruist in de klas van docent Marten Hazelaar. Overal zitten en staan opgewonden kinderen twee aan twee achter een laptop. Sommigen hebben een speelgoedauto aan de computer geplugd, anderen laten hem al over de vloer rijden. Dani, leerling van De Vliermeent: "We leren hoe je een route kunt programmeren, straks doen we de auto aan de laptop en daarna kan ‘ie onze weg gaan rijden." Joppe: "Ik vind het leuk dat je zelf alles moet uitvinden. Binnenkort krijg ik Crime and Spy, daar ben ik ook benieuwd naar." Dani: "Kom Joppe, laten we doorgaan. Zullen we ook de koplampen aandoen?"

Uitdaging bieden
Het is maandagmiddag en een groot aantal leerlingen uit groep 8 is eerder uit school. Zij volgen de Feynmanklas (vernoemd naar de Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar Richard Feynman) en krijgen les in Filosofie, Programmeren, Grafische Technieken en Crime and Spy Science. De leerlingen zijn in drie groepen verdeeld en volgen telkens een module van zes lessen over een van de thema’s. Rector Henk Ordelman: "De Feynmanlessen zijn vier jaar geleden opgezet in samenwerking met basisschool de O.G. Heldring om meer ruimte te bieden aan excellente leerlingen uit groep 8. De school had al plusklassen en wilde meer uitdaging bieden aan de slimmere kinderen. In eerste instantie zijn we gestart met subsidie van de Gemeente Den Haag en met leerlingen van nog twee basisscholen. Maar het is zo’n succes, dat we nu 48 leerlingen van zes basisscholen elke maandagmiddag in huis hebben. Ondertussen is de subsidie verdwenen en moeten we een bijdrage van de ouders vragen."

Droge naald
Ordelman vervolgt: "We willen de kinderen verrijken, ze metacognitief leren denken, sociaal-emotioneel sterker maken. Zieltjes winnen is niet het doel, dat geven we vooraf ook mee aan de ouders. Bovendien leren wij hier ook heel veel van: we kijken nu beter hoe wij onze slimmere leerlingen kunnen blijven uitdagen, bijvoorbeeld door ze de kans te geven colleges aan de universiteit te laten volgen. Daarnaast is het project ook voor de leerkrachten een extra uitdaging."



Op tafel liggen allerlei 'etsafdrukken' volgens de droge naald-techniek, gemaakt door de jongens en meisjes die het resultaat met tekendocent Mariske bekijken. Het werk van de vorige keer wordt besproken: "Wie weet nog wat een ets is?" Verschillende kinderen zeggen iets en samen komen zij tot het antwoord. "Welke afdruk vinden jullie mooi en waarom?" Op tafel liggen uiteenlopende afdrukken: van het jing jang-teken, een sneeuwpop en fietsonderdelen tot molens. "Die jing jang vind ik mooi, de lijnen zijn heel scherp", zegt een meisje.

Pas op voor je vingers
Na een korte bespreking gaat iedereen aan de slag. Ze maken afbeeldingen op plaatjes door te krassen, oftewel de droge naald techniek, zijn met allerlei kleuren inkt in de weer, schrapen het teveel aan inkt weer weg en draaien daarna hun ets met papier door de pers. "Goed opletten voor je vingers!" zegt Mariske met regelmaat. "Ik vind het super om te doen, de kinderen ontdekken telkens weer nieuwe dingen, ze leren veel en ook van elkaar. Ze worden echt uitgedaagd en leren nu ook hoe ze ergens doorheen moeten als het lastig is. Bovendien zijn deze jonge kinderen nog heel open; ze zijn sneller enthousiast en doordat de groep wat kleiner is, kan ik nu ook dit soort technieken aanleren. In een gewone les gaat dat helaas niet."

Lichtgevend insect
Terug in de Techniekklas. Isabella (12) van Nutsschool M.M. Boldingh zit samen met Anna (11) van de O.G. Heldring achter de laptop. Samen programmeren ze de rijroute en laten tussendoor ook nog eens een insect zien dat zij met behulp van een batterij en kleine lampjes hebben gemaakt. Naast veel plezier hebben ze ook geleerd hoe de geleiding van stroom werkt. Anna: "Ik ben blij dat ik hieraan kan meedoen, op school verveelde ik me soms." Dat geldt ook voor haar nieuwe vriendin Isabella. Wat ze tot nu toe het leukste vonden? Anna: "Crime and Spy Science." Het vak voldoet volledig aan de verbeelding van de meisjes en van veel andere kinderen. "Je leert daar hoe je allemaal stofjes onder een microscoop kunt onderzoeken. We gingen zogenaamd drugs onderzoeken, het was een beetje politiewerk." Dan hebben ze genoeg van de afleiding en gaan ze weer verder met programmeren. "Zullen we kijken of de auto nu onze route kan rijden?"



Tekst Sietske Arkenau
Fotografie Lou Wolfs